لغت از مفردات آن آمده ، كلمه الهامبخش سه سايه باشد : اول : نبودن سكون و آرامش كامل در خواب ، و به سبب دلبستگى قلوب پرهيزگاران به آخرت ، اين قلب به سكون كامل در هنگام شب نمىرسد ، بلكه اندامهاى ايشان در شب آرام مىگيرد و خواب سبكى دارند ، و از همين ماده است تهجاع كه به معنى خواب / 25 سبك است . دوم : خواب در اول شب و نه در پايان آن . و گفته‌اند هجعة خواب سبك اول شب است . سوم : خواب پاره پاره شده در قسمتى از شب . و گفته‌اند : الهجع من الليل پاره‌هايى از شب است ، و گفته مىشود : پس از هجعى ( پاره‌اى ) از شب به ديدار من آمد . « 6 » آيه به ظاهر خود بر آن دلالت دارد كه خواب آنان در هنگام شب ، بنا بر آنچه از آيات ديگر برمىآيد اندك بوده است ، همچون : قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا « شب را ، جز اندكى از آن ، ( به نماز ) بايست » ، « 7 » و اين گفتهء او : وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا « و از شب قسمت درازى را مخصوص تسبيح گفتن و سجده كردن به خدا قرار ده » ، « 8 » و اين گفتهء او : أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ « آيا آن كس كه فرمانبردار است و ايستاده به بندگى در پاسهاى شب و از آخرت نگران و ترسان » . « 9 » اين آيه را تفسيرى ديگر است و آن اين كه : آنان قيام شب را جز اندكى ترك نمىكردند ، و در اين باره رواياتى به ما رسيده است ؛ از محمد بن مسلم روايت شده است كه او از امام صادق عليه السلام دربارهء اين گفتهء خداى عزّ و جلّ پرسش كرد كه : كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ و او گفت : « كمتر شبى مىشد كه

--> ( 6 ) - نگاه كنيد به المعجم الوسيط ، ج 1 ، ص 974 ، 973 . ( 7 ) - المزّمل / 2 . ( 8 ) - الانسان / 26 . ( 9 ) - الزّمر / 9 .